Initiatief

Games in de strijd tegen zwerfafval

‘Papier hier!’. Iedereen kent Holle Bolle Gijs uit de Efteling. De populaire inwoner van het sprookjespark spreekt mensen in de openbare ruimte aan op hun verantwoordelijkheid om afval op de juiste plek weg te gooien. ‘Dankjewel’ geeft de bolle toet je nog even mee als je het afval netjes in zijn mond hebt gestopt. Maar raap je ook het papier of afval op dat iemand anders heeft laten rondslingeren? Nee, blijkt uit een test die werd gedaan op scholengemeenschap Windesheim in Zwolle. In één uur liepen 323 mensen een rondslingerend blikje voorbij en slechts 3 mensen stopten om het op te rapen en in de prullenbak te gooien.

Image001 (002)

Schoonmaakdienstverlener Hago nam onderzoeksbureau Novi Mores in de arm om te komen tot een oplossing om zwerfvuil in de openbare ruimte aan te pakken. Dit doet Novi Mores door gedragsanalyses te maken en de psychologische kant in kaart te brengen. Hago werd bij het project betrokken zodra er ideeën op tafel moesten komen voor de uitvoering. Het eerste zogeheten Gamification-project werd door beide bedrijven opgestart op scholengemeenschap Windesheim in Zwolle. Door middel van technische snufjes je doel bereiken om zwerfafval te reduceren. “We proberen altijd mee te denken met onze klanten over behoeftes en innovatieve oplossingen die we daaraan kunnen koppelen,” zegt innovatiemanager Stijn van Arendonk van Hago. “Zo proberen we aansluiting te vinden bij de visie van bedrijven of organisaties. En in dit geval een scholengemeenschap.”

Behoeftes verschuiven

In tijden waarin plastic soep, vliegschaamte en klimaatstakers ‘hot topics’ zijn, maakt Hago zich sterk om haar maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. “De behoeftes van klanten verschuiven continu. Klanten zijn ook steeds meer bezig met het duurzaamheidsaspect en klimaatdoelen. Het is onze taak om ze daarbij te ondersteunen en met oplossingen te komen die hen daarbij kunnen helpen.” 

Bewustwording

Gamification is daar dus een onderdeel van. Hierbij wordt een spelelement gebruikt om bewustwording te creëren. Getracht wordt om op een positieve manier de aandacht te vestigen op een probleem en zo het menselijk gedrag te beïnvloeden. In dit geval op het gebied van zwerfafval. “Studenten hangen vaak het principe aan dat schoonmakers er zijn om de rommel op te ruimen. Hun eigen verantwoordelijkheid hierin vinden ze vaak van ondergeschikt belang,” zo zegt van Arendonk. “Maar jongeren moeten bewust worden van de negatieve effecten. We geven ze een leeromgeving waarin ze met hun neus op de feiten worden gedrukt. De gevolgen voor hun sociale ruimte als mensen het afval op de grond gooien of op tafels laten liggen.”

Studenten denken mee

Het project Gamification bestaat uit verschillende onderdelen. Zo mogen studenten via Trash Voting hun stem laten horen over hoe ze willen dat hun schoolomgeving eruit ziet. Bewustwording is daarvan een belangrijk onderdeel. Ook is er de Talking Trash, een robot die studenten wijst op rondslingerend afval in de omgeving. “Het is een ludieke manier om studenten te motiveren het afval op te pakken en in de prullenbak te gooien. De robot is onderdeel van het gamification pakket ontwikkeld door Hago en Novi Mores. Message in a can is eveneens onderdeel van de campagne om bewustwording te creëren. Studenten krijgen een video te zien die binnen hun eigen schoolomgeving is opgenomen, waarbij honderden mensen voorbij lopen aan een blikje op de grond. En dat werkt heel goed,” bepleit Van Arendonk. “Op het moment dat je bewust bent van waar je zelf ook aan meedoet, is dat al een deel van de oplossing. En het mooie is dat studenten ook zelf zijn gaan meedenken over oplossingen om het afvalprobleem op hun school te reduceren. Ze kwamen zelf met het idee om een Trash Coin in te voeren. Zo kunnen ze extra lunchgeld of een gratis kopje koffie bij de schoolcateraar verdienen door hun eigen afval netjes weg te gooien of dat van medestudenten op te rapen.”

Resultaten

Het Gamification-project op Windesheim heeft vier maanden gelopen. De scholengemeenschap heeft een beter beeld gekregen van de hotspots waar zwerfafval ligt. “Door inzicht te krijgen in de reden waarom op bepaalde plekken meer afval wordt gedumpt dan op andere plekken kun je hier als scholengemeenschap beter op sturen, door bijvoorbeeld extra prullenbakken te plaatsen of meer toezicht te houden,” zo bepleit projectleider Tim ten Bokkel Huinink van Hago. “Je merkt ook dat de verantwoordelijkheid bij studenten en docenten is toegenomen om bij te dragen aan een schone leer- en werkomgeving. Maar dat zit hem dan vooral op het punt van afvalscheiding.” zo zegt de projectleider van Hago. Wel plaatst hij meteen een kanttekening bij de duur van dit soort projecten. “Het is wel zo dat projecten meer slagingskans hebben als de betrokken partijen zich voor langere tijd committeren. Bewustwording is een traject van de lange adem. Het is een illusie te denken dat je binnen een half jaar een volledige omslag kunt maken op het gebied van bewustwording.”

Maatwerk is de sleutel

De oplossingen om bewustwording te creëren op scholengemeenschappen of kantoren kunnen echter totaal verschillend zijn. Maatwerk is hierbij de sleutel. “Zo’n robot werkt misschien goed in een omgeving waar studenten zijn, maar niet in een kantoorpand. Het wedstrijdelement spreekt dan wel weer mensen in allerlei leeftijdsgroepen aan,” zegt de innovatiemanager Stijn van Arendonk. “Je kunt je voorstellen dat je in een kantoorpand met meerdere verdiepingen wekelijks een vrijdagmiddagborrel organiseert voor de verdieping die in die week het meeste afval heeft gescheiden. Zo proberen we voor elke organisatie naar innovatieve oplossingen te kijken, om een probleem aan te pakken,” zegt de innovatiemanager van Hago.

Laat zien waar je voor staat

Maar er zijn meerdere manieren om Gamification toe te passen. “Bij verschillende grote bedrijven mochten we ook al een Ecozuil plaatsen. Aan de linkerkant gooi je je plastic afval in een bak. In het midden staat een soort console die 3D voorwerpen print. Aan de rechterkant zie je dan een voorwerp geprint in kunststof in een bak vallen. Het is een echte eyecatcher in een welkomsthal bij een kantoor. En laat meteen zien waar je als bedrijf voor staat.”

Toegepaste SDG's

SDG 12: Responsible consumption and production SDG 13: Climate action SDG 17: Partnerships for the goals

Stijn van Arendonk

Meer weten? Neem contact op met Stijn! 

Mail Stijn